کتاب امپراتوری آمریکا و زرادخانه سرگرمی اثر اریک ام فاتور، ترجمه فواد ایزدی، انتشارات سروش

کتاب «امپراتوری آمریکا و زرادخانه سرگرمی» اثر اریک ام. فاتور با رویکردی تاریخی ـ تحلیلی نوشته شده و می‌کوشد نشان دهد چگونه فیلم، رادیو، تلویزیون و دیگر اشکال سرگرمی جمعی به‌عنوان ابزاری راهبردی برای پیشبرد منافع خارجی ایالات متحده و تثبیت هژمونی فرهنگی آن به‌کار گرفته شده‌اند. نویسنده در بازه‌ای گسترده از سال ۱۸۱۵ تا اوایل دهه‌ ۲۰۰۰، رابطه میان فناوری‌های نوین ارتباطی با فرآیندهای سیاسی داخلی و خارجی آمریکا را بررسی کرده و مفهوم «زرادخانه سرگرمی» را به‌مثابه مکمل قدرت سخت و ابزار نهادسازی جهانی ایالات متحده مطرح می‌کند. در مقدمه، نویسنده با تشریح بسترهای فنی و ایدئولوژیک شکل‌گیری این زرادخانه، به پرسش‌های اصلی کتاب درباره شیوه‌های «تسلیح» سرگرمی برای کسب مشروعیت سیاسی و افزایش نفوذ جهانی پاسخ می‌دهد. سپس در پنج فصل نخست، کارکردهای سرگرمی در چهار دوره تاریخی به‌صورت جزئی و نظام‌مند تحلیل می‌شود. فصل اول با عنوان «مشروعیت از طریق سرگرمی عامه‌پسند: باززنده‌سازی امپراتوری بریتانیا (۱۸۱۵ تا ۱۹۴۵)» نشان می‌دهد چگونه نمایش‌های صحنه‌ای و نشریات مصور بریتانیا در دوران پیش و پس از انقلاب صنعتی، افکار عمومی را به پذیرش استعمار به‌عنوان نمادی از پیشرفت تمدنی و نه صرفاً اقدامی سیاسی ترغیب می‌کردند. فصل دوم تحت عنوان «غلبه بر انزواگرایی: سینما، رادیو و شکل‌گیری امپراتوری آمریکا (۱۸۹۸ تا ۱۹۴۵)» به بررسی انتقال تدریجی الگوی تسلیحات سرگرمی از بریتانیا به آمریکا می‌پردازد و نقش تعیین‌کننده هالیوود و رادیو را در گسترش و ترویج ایده‌های آمریکایی برجسته می‌سازد. در فصل سوم با عنوان «گسترش لیبرالیسم: پخش، مصرف‌گرایی و بلوغ امپراتوری آمریکا (۱۹۴۵ تا ۱۹۶۸)» تمرکز بر دوران جنگ سرد است؛ جایی که تلویزیون و تبلیغات مصرفی به سلاحی ایدئولوژیک برای مقابله با نفوذ شوروی بدل شدند و مفهوم سبک زندگی آمریکایی را در سطح جهانی گسترش دادند. فصل چهارم «تجدید ساختار پساصنعتی: گوریلاها، پاریزان‌ها و پیروزی امپراتوری آمریکا (۱۹۶۵ تا ۱۹۸۹)» به نقش شبکه‌های رسانه‌ای مخفی، جنبش‌های ضدفرهنگی، موسیقی انقلابی و سینمای سیاسی در مشروعیت‌بخشی به مداخلات نظامی آمریکا می‌پردازد و پیوند میان سرگرمی و سیاست خارجی را آشکار می‌سازد. فصل پنجم با عنوان «آمریکا بیش از حد در معرض دید؟ جهانی‌شدن، ارتباطات دیجیتال و سرنوشت امپراتوری آمریکا (۱۹۸۹ تا ۲۰۰۸)» به تأثیر گسترش ماهواره‌ها، ارتباطات دیجیتال و فضای مجازی بر انتقال زرادخانه سرگرمی به عرصه‌ای فراملی اختصاص دارد؛ عرصه‌ای که در آن هم فرصت‌های تازه‌ای برای هژمونی فرهنگی فراهم شد و هم چالش‌های جدی از سوی اشباع رسانه‌ای و مقاومت‌های فرهنگی پدید آمد. در پایان، نویسنده کتاب پرسشی کلیدی مطرح می‌کند: آیا تا سال ۲۰۰۸ زرادخانه سرگرمی آمریکا توانسته به نقطه اوج تأثیر جهانی خود برسد یا آنکه با افزایش مقاومت‌های درونی و بیرونی، کارکرد و قدرت نفوذ آن رو به افول گذاشته است؟