کتاب روانی اثر جیمز نرمور، ترجمه سهند سلطاندوست، انتشارات خوب

کتاب «روانی» سی‌ویکمین جلد از مجموعه‌ی «یک فیلم، یک جهان» است. این کتاب به تحلیل و بررسی یکی از جنجالی‌ترین آثار آلفرد هیچکاک، یعنی فیلم «Psycho»، می‌پردازد؛ فیلمی که در زمان اکران خود واکنش‌های بسیار متفاوتی از منتقدان و تماشاگران برانگیخت. گروهی نوآوری‌ها و خلاقیت‌های آن را تمجید کردند و در مقابل، عده‌ای دیگر آن را حتی ضعیف‌ترین اثر کارنامه‌ی هنری هیچکاک دانستند. همین واکنش‌های ضدونقیض، اهمیت «روانی» را در هاله‌ای از ابهام فرو برد و در عین‌حال، بر تمایز و جسارت خلاقانه‌ی آن در فرم و روایتگری سینمایی تاکید کرد. جیمز نیرمور، نویسنده‌ی کتاب، این اثر را حدود پنجاه سال پیش نوشت؛ زمانی که نه خود او و نه «روانی» هنوز به جایگاه ستایش‌برانگیز و تاثیرگذار امروزی دست نیافته بودند. امروز اما کمتر کسی در اهمیت تاریخی و تاثیر گسترده‌ی این فیلم بر سینما و آثار پس از آن تردید دارد، اما در زمان انتشار اولیه‌ی کتاب چنین نگاهی چندان رایج نبود. ساختار کتاب «روانی» از پنج بخش اصلی به‌همراه یک پیوست تشکیل شده است. نویسنده ابتدا خلاصه‌ای کوتاه از داستان و پیرنگ فیلم ارائه می‌دهد و سپس با نگاهی کلی به هیچکاک، سبک فیلم‌سازی و مضامین فکری او، زمینه‌ای برای بررسی عمیق‌تر فراهم می‌آورد. در ادامه روند تولید فیلم با استفاده از گفته‌های خود هیچکاک تحلیل می‌شود و طولانی‌ترین بخش کتاب به بررسی دقیق، همه‌جانبه و صحنه‌به‌صحنه‌ی فیلم اختصاص دارد. در پایان کتاب نیز مقاله‌ای کوتاه از نیرمور ضمیمه شده که به بازسازی «روانی» توسط گاس ون سنت می‌پردازد. این بخش فرصتی است تا خواننده ضمن آشنایی با دیدگاه‌های متأخر نویسنده، با قلم پخته‌تر او در بازخوانی این فیلم آشنا شود. کتاب «روانی» دریچه‌ای پیش‌رو و تحلیلی به سوی درک بهتر فیلم بحث‌برانگیز هیچکاک است؛ اثری که می‌کوشد درک مخاطب از اهمیت تاریخی، زیبایی‌شناختی و ظرافت‌های سینمایی این شاهکار جنجالی را عمیق‌تر کند.