کتاب کمال الملک اثر پژمان نظرزاده آبکنار، انتشارات خوب

جستار حاضر تلاشی است برای بررسی نسبت جهان سینمایی علی حاتمی با مفهوم تجدد و مدرنیسم؛ نسبتی که در بازنمایی‌های او از سنت و فرهنگ ایرانی، به‌ویژه در فیلم «کمال‌الملک»، نمود می‌یابد. این پژوهش فراتر از تحلیل‌های متعارف فیلم عمل می‌کند و در پی آن است که نشان دهد چگونه حاتمی در مواجهه با تاریخ، سنت و تحولات اجتماعی، رویکردی ویژه اتخاذ کرده است. یکی از محورهای اصلی این جستار، بازخوانی دوره‌ای از تاریخ معاصر ایران است که مورد علاقه ویژه حاتمی بود؛ یعنی دوران قاجار و سال‌های آغازین پهلوی. نویسنده می‌کوشد تا در بستر همین برهه تاریخی، چند مؤلفه مربوط به تجدد را که در سینمای حاتمی حضوری آشکار یا پنهان دارند، شناسایی و تحلیل کند. چنین رویکردی می‌تواند به‌راحتی به مطالعه کلیه آثار این فیلم‌ساز تعمیم یابد و حتی الگویی برای واکاوی نسبت تجدد و سینما در کارنامه سایر فیلم‌سازان هم‌عصر او نیز فراهم آورد. به بیان دیگر، این متن نه نقدی مرسوم بر فیلم‌های علی حاتمی، بلکه پژوهشی درباره اندیشه‌ها، دیدگاه‌ها و جهت‌گیری‌های تاریخی او در مواجهه با سنت ایرانی و ایده مدرنیته است؛ رویکردی که تصویری روشن‌تر از جایگاه حاتمی در تاریخ سینمای ایران ارائه می‌دهد.