کتاب خواب در باغ گیلاس اثر ازهر جرجیس، ترجمه محمد حزبایی زاده، انتشارات نشر ثالث

تاریخ خون‌بار و مصیبت‌زای خاورمیانه نشان می‌دهد که عقلانیت رادیکال‌ترین شکل رفتار انسانی است؛ وگرنه هزاران سال کشتار، نسل‌کشی، جاری شدن رودهای خون، تجاوز، تعدی و حمله‌های انتحاری که روزمرگی عده‌ی بسیاری در این سرزمین بوده و همچنان نیز ادامه دارد، معنایی جز جنون نمی‌یابد. در میانه‌ی این آشوب و عطش مرگ‌آفرین به نام خدا، تنها نفَس به نفَسِ ادبیات و خرد نابِ برآمده از احساسات انسانیِ هنرمند است که می‌تواند مامن و نجات‌بخش باشد؛ نگاهی که از قلب تپنده‌ی انسان برمی‌خیزد، نه از تعصب کور. کتاب «خواب در باغ گیلاس» نمونه‌ای درخشان از همین ادبیات است؛ آینه‌ای زنده برای فهم آنچه بر خاورمیانه گذشته و همچنان می‌گذرد، و همچنین آنچه می‌توانست یا می‌تواند به دست آید. ازهر جرجیس، نویسنده‌ی عراقی، در این رمان روایت‌گر زیستن در سرزمین مادری، ترک وطن و سپس تجربه‌ی بی‌وطنی است. او با زبانی سرشار از خیال و روایتی سیال، ریشه‌های نزاع‌های خونین بر سر قومیت، نژاد و مذهب را عریان می‌سازد. «خواب در باغ گیلاس» تنها داستان مهاجرت از شرق به غرب یا روایتی از رویای ازدست‌رفته و جنگ‌های برخاسته از خدایی اندکی متفاوت نیست؛ بلکه تلاشی است برای نقب زدن به ریشه‌های فکری و روانی مردمانی که در بستر فرهنگ، جغرافیا و تاریخ خود گرفتار آمده‌اند. همین شناخت، خواندن رمان را تلخ و اندوهبار می‌کند اما در عین حال جذابیت و ژرفای بیشتری به آن می‌بخشد.