کتاب فتوح اعراب و ترکان در شبه‌قاره هند اثر خدیجه عالمی، انتشارات سروش

در هزاره سوم پیش از میلاد، در دو شهر بزرگ موهنجودارو (واقع در ایالت لارکانه پاکستان امروزی) و هاراپا (در ایالت ملتان پاکستان کنونی) تمدنی درخشان شکل گرفته بود که بر مناطق سند، پنجاب و دشت‌های رسوبی شمال هند تأثیر عمیقی بر جای گذاشت. این تمدن از نظر جغرافیایی گستره‌ای وسیع داشت؛ به‌طوری‌که وسعت آن از شمال به جنوب حدود هزار و صد کیلومتر و از غرب به شرق نزدیک به هزار و ششصد کیلومتر برآورد می‌شود. با این حال، حدود سال دوهزار پیش از میلاد، تمدن دره سند دچار فروپاشی شد. درباره علت نابودی این تمدن نظر قطعی وجود ندارد، اما یافته‌های باستان‌شناسی شواهدی مهم در این زمینه ارائه می‌دهد. کشف اسکلت‌های متعدد به‌صورت دسته‌جمعی در کوچه‌ها، خیابان‌ها و حتی درون منازل، نشانگر وقوع حادثه‌ای ویرانگر در آن دوران است. محققان احتمال‌های گوناگونی را در مورد این نابودی مطرح کرده‌اند. برخی آن را نتیجه هجوم آریایی‌ها می‌دانند که در متون ریگ‌ودا نیز به آن اشاره شده است. در عین حال، عواملی چون خشکسالی شدید، بیماری‌های گسترده یا وقوع سیلاب‌های سهمگین نیز می‌تواند از دلایل سقوط این تمدن بزرگ باشد.