کتاب زندگی مولف اثر سارا کوزلوف، ترجمه روبرت صافاریان، انتشارات لگا

این جمله را شاید بتوان ساده‌ترین بیان از نیت نویسندۀ کتاب «زندگی مولف» دانست. اما آیا چنین موضوعی بدیهی نیست؟ سارا کوزلوف در کتاب خود توضیح می‌دهد که بی‌توجهی به همین مسئلۀ به ظاهر ساده، سنتی دیرینه در نقد فیلم و ادبیات ایجاد کرده که در بسیاری موارد به درک درست از فیلم‌ها و فیلمسازان آسیب رسانده است. احتمالاً نام نظریۀ «مرگ مولف» رولان بارت را شنیده‌اید؛ نظریه‌ای که تأکید می‌کند متن اصل است و نه نیت نویسنده. بر اساس این دیدگاه، متن بازتابی از ایدئولوژی و گفتمان فرهنگی روزگار است و ارتباطی با مقاصد فردی مولف ندارد. در نتیجه، نظریه‌های افراطی و یک‌جانبه‌ای از این دست باعث شدند توجه صرف به متن اثر و بی‌اعتنایی به زندگی و انگیزه‌های مولف در نقد سینما رواج یابد؛ تا جایی که سخن گفتن از نیت مولف به مثابۀ امری ناپسند و حتی خطایی نابخشودنی تلقی شد. نکتۀ جالب آن است که نظریۀ «مولف» در نقد فیلم نیز ــ که به نظر می‌رسید می‌بایست بر شخصیت و جهان‌بینی فیلمساز تمرکز کند ــ در عمل مسیری معکوس را پیمود. منتقدان پیرو این نظریه معیار اصلی خود را متن فیلم و به‌ویژه میزانسن‌ها قرار دادند و کوشیدند ویژگی‌های شخصیتی و فکری کارگردان را تنها از دل همین عناصر استخراج کنند. در این چارچوب حتی میان «هاوارد هاوکس» واقعی و «هاوکسی» که صرفاً بر اساس فیلم‌های او ترسیم می‌شد، تفاوت قائل شدند. سارا کوزلوف برای مقابله با این یک‌سونگری و برای تأکید دوباره بر اهمیت شرایط بیرونی مانند زندگی کارگردان در زمان ساخت اثر و وضعیت تولید فیلم، کتاب «زندگی مولف» را نوشت. او در این کتاب کوچک اما پرمحتوا، با آوردن نمونه‌های فراوان و ارجاع به نظریات مختلف در حوزۀ نقد و تئوری سینما، در پی آن است که ایدۀ اصلی خود یعنی ضرورت توجه همزمان به متن اثر و زندگی خالق آن را به اثبات برساند.