کتاب از هفت پیکر تا هشت بهشت اثر محمدجعفر محجوب، انتشارات مروارید

کتاب «از هفت پیکر تا هشت بهشت» مجموعه‌ای ارزشمند از مقالات تحقیقی دکتر محمدجعفر محجوب در گستره بی‌پایان ادبیات فارسی است. در این اثر، پژوهش‌هایی درباره قالب‌ها و فرم‌های شعری همچون «قصیده، قدیمی‌ترین قالب شعر فارسی» و «مثنوی‌سرایی در زبان فارسی تا پایان قرن پنجم هجری» آمده است. همچنین مقالاتی درباره مفاهیم و موضوعات ادبی مانند «روش‌های عیاری و نفوذ کردار عیاران در شاهنامه»، «وامق و عذرای عنصری»، «نگاهی به سیر عشق در شعر فارسی»، «مولوی و شمس تبریزی»، «سعدی و حافظ»، «بررسی آثار عبید زاکانی» و تحلیل تطبیقی «هفت پیکر» و «هشت بهشت» در این کتاب دیده می‌شود. بخش قابل توجهی از مقالات کتاب به تحلیل ساختار ادبی و قالب‌های شعری اختصاص یافته است و بخش دیگر به بررسی مضامین، اندیشه‌ها و تأثیر شاعران بزرگ بر شعر فارسی می‌پردازد. از جمله شاعرانی که محجوب آثارشان را با دقت نقد و تحلیل کرده است، می‌توان به فردوسی، مولوی، سعدی، حافظ و عبید زاکانی اشاره کرد. یکی از مقالات خواندنی این مجموعه «سعدی و حافظ» است؛ متنی که محجوب در آن جایگاه این دو شاعر نامدار را در ادبیات فارسی بررسی می‌کند. او سعدی را «نخستین و بزرگ‌ترین آموزگار سخن دری» می‌خواند و بر اهمیت زبان در آثار او تأکید دارد. با این حال، در پاسخ به پرسش درباره اینکه بزرگ‌ترین شاعر ایرانی کیست، حافظ را برمی‌گزیند و جایگاه والای او را چنین توصیف می‌کند: اگر شعر را جلوه ناب و لطیف عاطفه انسانی بدانیم و معنا، بلندی اندیشه و عظمت شخصیت شاعر را نیز در نظر بگیریم، حافظ از نظر من بزرگ‌ترین شاعر فارسی‌زبان است. محجوب در ادامه بر این باور است که حافظ در شعر خود مجموعه‌ای از ویژگی‌های شاعران بزرگ را درهم آمیخته است: بلندی سروده‌های فردوسی، ژرفای اندیشه خیام، ظرافت بیان نظامی، شور و حال مولانا و شیرینی سخن سعدی. به اعتقاد او، دیوان حافظ نیرویی مغناطیسی دارد که شاعران بزرگ و کوچک را به سوی خود کشانده و جایگاهی یگانه در تاریخ ادبیات فارسی یافته است.