کتاب هوشنگ ابتهاج اثر فیض شریفی، انتشارات نگاه

کتاب «هوشنگ ابتهاج» بیستمین جلد از مجموعه‌ «شعر زمان ما» است که به زندگی و آثار شعر‌سرای برجسته معاصر، هوشنگ ابتهاج با تخلّص «ه‍.الف. سایه»، می‌پردازد. این اثر در دو بخش تنظیم شده و هر بخش زوایای گوناگون زندگی ادبی و هنری سایه را بازتاب می‌دهد. در بخش نخست، نویسنده در چند قسمت، زندگی‌نامه و فعالیت‌های ابتهاج را به روایت خود او بازگو می‌کند. در ابتدای این بخش، شرحی کوتاه از کودکی، محیط خانوادگی و آغاز مسیر ادبی شاعر آمده است. سپس ابتهاج به یاد نخستین دیدارش با استاد شفیعی کدکنی و شهریار می‌پردازد و خاطراتی از معاشرت‌ها، خصوصیات رفتاری و سلیقه‌های شعری آن‌ها نقل می‌کند. همچنین تجربه‌های مشترک او با شهریار در سرودن و همکاری‌های ادبی روایت شده است. بخش‌هایی از این فصل به نقد و تحلیل دفترهای شعر او، به‌ویژه مجموعه‌های «تاسیان» و «شبگیر»، اختصاص دارد. در این بررسی‌ها جنبه‌های ساختاری، زبانی و معنایی آثار سایه به تفصیل تحلیل و گاه با استناد به ابیاتی از خود اشعار شرح داده می‌شود. در ادامه نیز تأملات شاعر درباره موسیقی، رابطه‌ی نزدیک و تأثیرپذیری‌اش از حافظ، و دیدگاه‌های او درباره شعر معاصر مطرح می‌گردد. بخش دوم کتاب به گزیده‌ای از سروده‌های ابتهاج اختصاص دارد. در این مجموعه، نمونه‌هایی از غزل‌ها، مثنوی‌ها، رباعی‌ها، چهارپاره‌ها و شعرهای نیمایی سایه گردآوری شده است. مخاطب در این بخش می‌تواند هم با مشهورترین آثار ابتهاج آشنا شود و هم به اشعاری کمتر منتشرشده و ناشناخته دسترسی پیدا کند. در پایان کتاب، شرح و تحلیلی جامع از تصنیف‌ها و ترانه‌های ابتهاج آمده است. در این قسمت، پیوند آثار او با شرایط اجتماعی، سیاسی و تاریخی زمانه‌اش بررسی می‌شود و تأثیر ترانه‌های ابتهاج بر موسیقی و فرهنگ معاصر تحلیل می‌گردد.