کتاب دایره مینا اثر جمال امید، انتشارات نگاه

جمال امید، سینماگر برجسته ایرانی و از شناخته‌شده‌ترین تاریخ‌نگاران سینمای ایران است. در دهۀ ۱۳۶۰، هنگامی که مجموعه «فرهنگ فیلم‌های سینمای ایران» و سپس سه مجلد «تاریخ سینمای ایران» با عنوان‌های «پیدایش و بهره‌برداری»، «آوانس اوگانیانس: زندگی و سینما» و «عبدالحسین سپنتا: زندگی و سینما» منتشر شد، ذهن او بیش از پیش درگیر جزئیات ناشنیده و پشت‌صحنه‌های جذابی از فیلم‌ها گردید؛ نکته‌ها، حاشیه‌ها و خاطره‌هایی که نه در فرهنگ‌نامه‌ها جایی داشتند و نه در کتاب‌های رسمی تاریخ سینما فرصت بروز می‌یافتند. از همین‌جا ایده تدوین مجموعه‌ای تازه با نام «هزار فیلم، هزار نکته» در ذهن او شکل گرفت. بااین‌حال، فعالیت‌های گسترده امید در «فیلم‌خانۀ ملی ایران»، «جشنوارۀ فیلم فجر»، «جشنوارۀ فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان» و «موزۀ سینما» و همچنین ضرورت انتشار جلدهای جدید «تاریخ سینمای ایران»، هر بار تحقق این طرح جذاب را به تأخیر انداخت. تا آنکه در آغاز دهۀ ۱۳۹۰ او با عزمی راسخ، بار دیگر به این ایده بازگشت. در این زمان، طرح اولیه پس از سه دهه دستخوش تحولاتی بزرگ شده بود؛ چراکه از هزار فیلم در سال ۱۳۶۰ به بیش از دو هزار و پانصد فیلم در سال ۱۳۹۰ رسیده بود. با وجود دشواری‌ها و مسیر پرپیچ‌وخم این کار، جمال امید توانست دستاوردها، یادداشت‌ها و موضوعات مورد نظر خود را در قالب کتابی با نام «دایره مینا» گردآورد و منتشر کند؛ اثری سرشار از نکته‌ها، حاشیه‌ها، دانستنی‌ها و روایت‌های شنیدنی از پس پرده و پشت صحنه سینمای ایران. این کتاب همچون هزارتویی جذاب، خواننده را به سفری نوستالژیک در تاریخ بیش از هشت دهه فیلمسازی ایرانی می‌برد و لابه‌لای صفحات آن، خاطرات سینماگران، حسرت‌ها، هیجان‌ها، شادی‌ها، دلتنگی‌ها، افتخارها، غم‌ها، شکست‌ها و لحظه‌های غرورآفرین این هنر را در برابر چشم مخاطب زنده می‌کند. انتشار «دایره مینا» نه‌تنها تجربه‌ای لذت‌بخش از خواندن تاریخ سینمای ایران فراهم می‌آورد، بلکه با نثر روان، انسجام ساختاری و غنای اطلاعاتی خود، اثری سودمند برای پژوهشگران، علاقه‌مندان سینما و دوستداران تاریخ فرهنگی کشور به شمار می‌رود.