کتاب جزیره سرخ اثر میخائیل بولگاکف، ترجمه مهران سپهران، انتشارات قطره

بولگاکف نمایش «جزیرهٔ سرخ» را با بهره‌گیری از زندگی مردمی خیالی در قالبی هنرمندانه و خلاق به نگارش درآورد؛ قالبی برگرفته از سنت روزنامه‌نگاری قرن نوزدهم فرانسه که حتی در زمان او نیز تا حدی کهنه به نظر می‌رسید و ریشه در سنت فرانسوی «فلتون» در آغاز قرن نوزدهم داشت. در آن دوران، روزنامه‌های پرتیراژ برای جلب توجه مخاطبان، صفحه‌ای اضافی به‌عنوان ملحقه در اختیار خوانندگان قرار می‌دادند. این صفحه، برخلاف زبان رسمی و خشک روزنامه‌نگاری، با بیانی ساده و روزمره با مخاطب سخن می‌گفت. اندکی بعد، این بخش به‌شکل پاورقی و جداشده با خط برش در روزنامه‌ها عرضه شد و به‌تدریج میان خوانندگان رواج یافت. این شیوه موجب سرگرمی، جلب توجه هواداران و استمرار آنان در پیگیری روزنامه می‌گردید. چنین ستون نوشتاری یا پاورقی در مطبوعات فرانسه به‌عنوان پدیده‌ای مهم برای دموکراتیزه کردن رسانه‌ها شناخته می‌شد؛ چرا که به سبک خاصی وابستگی نداشت و می‌توانست روایت‌های متنوعی همچون شعر، داستان، چیستان یا حتی قطعات طنز را در خود جای دهد. بولگاکف نمایش‌نامهٔ خود را به این ژانر روزنامه‌نگاری نزدیک کرد و در فضای انقلابی شوروی دههٔ بیست، گونه‌ای از سرگرمی ادبی و فرهنگی در اختیار مردم عادی گذاشت. هدف او ارتقای سطح زیبایی‌شناسی نمایش، چه در متن و چه در اجرا، نبود؛ بلکه بیشتر به دنبال ایجاد ارتباطی مستقیم، ساده و همه‌فهم با مردم بود. به همین دلیل می‌توان گفت او برآیند طنز فرانسوی برآمده از سال‌های طولانی انقلاب فرانسه را در شکل ساده و مردمی فلتون بازشناخت و آن را در تجربه‌های نمایش‌نامه‌نویسی خود به‌کار بست. به‌طور کلی، فلتون را می‌توان با دو مولفهٔ اصلی تعریف کرد: نخست، روایت داستانی غیرواقعی همراه با ارائهٔ تصویری روشن، و دوم، شکل تحلیلی که موقعیتی مشخص را به شکلی تعمیم‌یافته بازتاب می‌دهد.