کتاب ناتوان اثر لورن رابرتس، ترجمه پگاه فرهنگ مهر، انتشارات داهی

رمان «ناتوان» نوشته لورن رابرتس، اثری فانتزی در ژانر جوان‌پسند است که با خلق جهانی پرتنش و خیالی، خواننده را وارد فضایی پرهیجان و سرشار از احساس می‌کند. این کتاب که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد و به سرعت در فهرست پرفروش‌های نیویورک‌تایمز جای گرفت، روایتی از تبعیض، هویت و قدرت را پیش می‌کشد و ذهن مخاطب را به چالش دعوت می‌کند. رابرتس در این اثر دنیایی ساخته است که در آن تفاوت‌های انسانی نه‌تنها پذیرفته نمی‌شود، بلکه به ابزاری برای سرکوب و تبعیض تبدیل شده است. داستان در پادشاهی ایلیا می‌گذرد؛ سرزمینی که مردمش به دو طبقه تقسیم شده‌اند: نخبگان با قدرت‌های ماورایی و عادی‌ها که فاقد هرگونه توانایی هستند و به همین دلیل در حاشیه جامعه، زیر بار ستم و تحقیر زندگی می‌کنند. ریشه این تقسیم‌بندی به طاعونی مرگبار در گذشته بازمی‌گردد که شکل‌گیری جامعه‌ای نابرابر را در پی داشت. در میان این ساختار ظالمانه، شخصیت اصلی داستان یعنی پیدین گری، دختری از طبقه عادی‌ها، زندگی پنهانی و پرخطر خود را پیش می‌برد. او با بهره‌گیری از مهارت منحصر‌به‌فردش در دزدی، گذران زندگی می‌کند اما برای گریز از تهدیدهای جهان اطرافش، وانمود می‌کند که پیشگویی با قدرت‌های ویژه است. همین راز بزرگ، پای او را به ماجراهایی پر از خطر باز می‌کند؛ به‌ویژه هنگامی که به‌طور ناخواسته از شاهزاده کای دزدی می‌کند و وارد توطئه‌های دربار می‌شود. یکی از نکات برجسته رمان «ناتوان» شخصیت‌پردازی چندلایه و عمیق آن است. پیدین، قهرمانی خاکستری و باورپذیر است؛ او نه دختری ضعیف و بی‌دفاع است و نه قهرمانی شکست‌ناپذیر، بلکه انسانی است سرشار از شجاعت و زیرکی که در دنیایی بیرحم برای بقا می‌جنگد. در سوی دیگر، کای شاهزاده‌ای است با مسئولیت اجرای قوانین سخت‌گیرانه پادشاهی؛ شخصیتی پیچیده که در مرز میان وظیفه و انسانیت قرار دارد. رابطه میان این دو شخصیت، که از دشمنی و بی‌اعتمادی آغاز می‌شود، به‌تدریج به یکی از محورهای احساسی و مهم داستان تبدیل می‌شود و نویسنده هوشمندانه اجازه نمی‌دهد این روند به کلیشه‌های عاشقانه مرسوم بیفتد. افزون بر این، حضور کیت ـ برادر ناتنی کای و رقیب عاطفی ـ لایه‌ای تازه از تضادها و چالش‌ها را به روایت اضافه می‌کند. جهان‌سازی دقیق و پرجزئیات نیز از نقاط قوت بزرگ رمان است. پادشاهی ایلیا با قوانین خشک و سلسله‌مراتب طبقاتی ناعادلانه‌اش، تا محله‌های فقیرنشین عادی‌ها، چنان با دقت تصویر شده که خواننده خود را در این دنیا می‌یابد. موضوعاتی چون نابرابری اجتماعی، فساد قدرت و مبارزه با ظلم، جانمایه‌ای قوی به داستان می‌بخشند. نمونه بارز این موضوع، «آزمون‌های پاکسازی» است؛ رقابتی مرگبار که پیدین به اجبار در آن شرکت می‌کند. این بخش نه‌تنها عرصه‌ای برای نمایش شجاعت و استقامت اوست، بلکه نمادی از بی‌رحمی جامعه‌ای است که ارزش انسان‌ها را تنها با قدرت‌های خارق‌العاده‌شان می‌سنجد. از منظر روایت، رابرتس با بهره‌گیری از دو زاویه‌دید متفاوت ـ دیدگاه پیدین و کای ـ مخاطب را به عمق ذهن و احساسات این دو شخصیت اصلی می‌برد. این شگرد، تعلیق داستان را تقویت کرده و ارتباط عاطفی خواننده با روایت را عمیق‌تر می‌سازد، تا جایی که مخاطب همراه با شخصیت‌ها در مسیر پرخطر و هیجان‌انگیز آنها پیش می‌رود. در مجموع، رمان «ناتوان» تجربه‌ای ماندگار از تلفیق ماجرا، عشق و دغدغه‌های اجتماعی را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد؛ روایتی پرکشش و خیال‌انگیز که هم مخاطب جوان و هم دوستداران فانتزی جدی را را‌ضی می‌کند و جایگاه ویژه‌ای در میان آثار موفق این ژانر به دست آورده است.