کتاب پدرو و کاپیتان اثر ماریو بندتی، ترجمه مزدک صدر، انتشارات نشر نی

«پدرو و کاپیتان» نمایشنامه‌ای قدرتمند و فشرده از ماریو بندتی، نویسندهٔ برجستهٔ اروگوئه‌ای است که به‌سبب آثار اجتماعی و سیاسی‌اش شهرت یافته است. این اثر در قالب گفت‌وگویی روان‌شناختی میان یک زندانی و بازجو، مفاهیمی چون قدرت، مقاومت و چالش‌های اخلاقی در نظام‌های سرکوبگر را با نگاهی عمیق مورد بررسی قرار می‌دهد. بندتی با ترکیب تیزبینی سیاسی و نگاه انسان‌گرایانه، درامی تأثیرگذار و اندیشمندانه می‌آفریند که به کالبدشکافی روابط قدرت و استقامت روح انسانی می‌پردازد. بستر داستان در اتاقی برای بازجویی شکل می‌گیرد؛ جایی که پدرو، زندانی سیاسی، در برابر شکنجه‌های جسمی و روانی کاپیتان ـ افسر نظامی رژیم ـ قرار دارد. گفت‌وگوی میان آن‌ها به تدریج به نبردی پرتنش و پیچیده از اراده‌ها بدل می‌شود. کاپیتان، نماد نیروهای سرکوبگر یک دیکتاتوری، می‌کوشد پدرو را وادار به تسلیم کرده و اطلاعات مورد نظرش را به دست آورد. اما پدرو با پایداری و استواری در برابر این فشارها ایستادگی می‌کند و وارد دوئلی روانی می‌شود که با گذر زمان، جایگاه قدرت میان او و بازجو را دگرگون می‌سازد. هرچه گفتگو پیش می‌رود، تهدیدها، متقاعدسازی‌ها و خشونت کاپیتان شدت بیشتری می‌یابد. بااین‌حال، همین روند پرده از شکاف‌ها و تناقض‌های درونی بازجو نیز برمی‌دارد. در این میان، پدرو از کلمات خویش به‌مثابه ابزاری برای مقاومت بهره می‌گیرد و نشان می‌دهد که زبان می‌تواند سلاحی قدرتمندتر از زور باشد. ساختار نمایشنامه که کاملاً بر دیالوگ استوار است، فضایی برای کاوش در ژرفای اقتدار، اخلاق و کرامت انسانی فراهم می‌کند و بستری پرمایه برای تأمل در مفهوم سرکوب و ایستادگی به دست می‌دهد. «پدرو و کاپیتان» علاوه بر به تصویر کشیدن آثار شکنجه بر قربانی، زوال اخلاقی و فساد درونی شکنجه‌گر را نیز آشکار می‌سازد. نمایشنامه با روایتی هوشمندانه، ایدئولوژی و وجدان انسانی را در موقعیت‌های سرنوشت‌ساز به چالش می‌کشد و پرسش‌هایی بنیادین دربارهٔ تصمیم‌های اخلاقی در شرایط استبدادی مطرح می‌کند. این اثر همچنین بر جایگاه زبان و حتی سکوت به‌عنوان شکل‌هایی از مقاومت تأکید ویژه‌ای دارد. در حالی‌که پدرو با خشونتی بی‌وقفه روبه‌رو است، کلمات او همچون سپر و سلاحی در برابر کاپیتان عمل می‌کنند؛ استدلال‌های بازجو را بی‌اعتبار می‌سازند و فساد اخلاقی نظام سلطه را آشکار می‌کنند. «پدرو و کاپیتان» نه‌تنها اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز دربارهٔ قدرت و اخلاق است، بلکه به‌عنوان نقدی جدی بر اقتدارگرایی، تصویری تکان‌دهنده از ایستادگی انسان در برابر ظلم ارائه می‌دهد. ماریو بندتی با خلق دیالوگی دقیق و کاوشی روان‌شناختی، درامی جاودانه می‌آفریند که مبارزهٔ انسان برای عدالت، حقیقت و کرامت انسانی را به شکلی هوشمندانه و اثرگذار به نمایش می‌گذارد.