کتاب زبان و تکامل مغز اثر جان اس الن، ترجمه محمدرضا خواجه پور، انتشارات کرگدن

اگرچه انسان ویژگی‌های منحصربه‌فرد دیگری نیز دارد، مانند توانایی راه رفتن روی دو پا و داشتن بدن تقریباً بی‌مو، اما آنچه ما را به‌طور بنیادی از دیگر میمون‌ها و نخستی‌ها متمایز می‌کند، مغز و رفتار ناشی از آن است. پرسش اساسی این است که چگونه این اندام سه پوندی، ساخته‌شده از آب، چربی و پروتئین، توانسته است گونه‌ای پستاندار را به موجود مسلط بر سیاره زمین تبدیل کند؛ داستانی که جان اس. آلن قصد روایت آن را دارد. آلن با اتخاذ رویکردی «از پایین به بالا» برای بررسی تکامل رفتار انسان، مغز را صرفاً یک اندام بیولوژیکی می‌بیند؛ مجموعه‌ای از ژن‌ها، سلول‌ها و بافت‌هایی که رشد می‌کنند، تغذیه می‌شوند، پیر می‌شوند و مستقیماً تحت تأثیر انتخاب طبیعی و محدودیت‌های فیلوژنتیکی تبار خود قرار دارند. کتاب او با تکیه بر پژوهش‌های جدید در حوزه‌های دیرینه‌انسان‌شناسی، آناتومی مغز، تصویربرداری عصبی، ژنتیک مولکولی، نظریه تاریخ زندگی و سایر زمینه‌های مرتبط، تصویری جامع ارائه می‌دهد. او نشان می‌دهد که مغز به‌عنوان محصول نهایی فرآیند تکاملی، تحت تأثیر عوامل گوناگون شکل گرفته است؛ از فیلوژنتیک و زیست‌شناسی جسمی گرفته تا ژنتیک، بوم‌شناسی، پویایی‌های جمعیتی و در نهایت زمینه‌های فرهنگی و زبانی. آنچه اثر آلن را متمایز می‌کند، تمرکز او بر پایه‌های تکامل خود مغز است، نه صرفاً بر تکامل رفتار یا شناخت. این رویکرد آشکار می‌سازد که چگونه برخی جنبه‌های رفتاری انسان ممکن است به‌شکلی غیرمنتظره از گسترش ظرفیت‌های شناختی خاص پدیدار شوند. به همین ترتیب، درک عمیق‌تر و دقیق‌تری از تکامل رفتار انسانی هنگامی امکان‌پذیر می‌شود که ابتدا تصویری روشن‌تر از مسیر تکامل مغز به دست آوریم.