کتاب فانوس خاطرات گمشده اثر ساناکا هیراگی، ترجمه ثمین سلاجقه، انتشارات دانش آفرین

اگر در واپسین لحظات زندگی فرصت داشتیم به یکی از خاطرات عزیز گذشته بازگردیم، کدام لحظه را انتخاب می‌کردیم؟ این پرسش، محور اصلی رمان «فانوس خاطرات گم‌شده» نوشته‌ی «ساناکا هیراگی»، نویسنده‌ی برجسته‌ی ژاپنی است. اثری کوتاه اما ژرف که با تمرکز بر تجربه‌ی مرگ و مرور خاطرات، مفاهیم فلسفی تازه‌ای را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. مرگ، به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین موضوعات در ادبیات ژاپن و بسیاری از کشورهای شرقی، همواره الهام‌بخش پیدایش مکاتب فکری و فلسفی متنوع بوده است. ساناکا هیراگی در این رمان نه بر جهان پیش از مرگ تمرکز دارد و نه بر آن‌چه پس از مرگ رخ می‌دهد؛ بلکه درست بر لحظه‌ی مرگ و تجربه‌ی نهایی انسان دست می‌گذارد. شخصیت محوری داستان، «هیراساکی»، عکاسی مرموز است که استودیوی او به‌ظاهر در دل کوهستان قرار دارد، اما حقیقت آن است که این مکان در مرز باریک میان زندگی و مرگ ساخته شده است. مشتریان این استودیو برخلاف هر آتلیه‌ی دیگری، انسان‌هایی در آستانه‌ی مرگ هستند؛ هر یک با پیشینه و سرگذشتی متفاوت. از جمله‌ی این افراد می‌توان به «واتیگوچی»، یاکوزای سالخورده با گذشته‌ای تاریک؛ «خانم هاتسوی»، معلم مهربان و بازنشسته‌ی مهدکودک؛ و «میتسورو»، دختربچه‌ای کوچک اشاره کرد. در نخستین نگاه شاید هیچ پیوندی میان این افراد دیده نشود، اما با پیشروی داستان آشکار می‌شود که نقطه‌ی اشتراک همه‌ی آنان، رو‌به‌رو شدن با مرگ است. هیراساکی با هنر عکاسی نه‌تنها تصویر، بلکه خاطرات و لحظات گمشده‌ی ارواح را پیش چشمشان زنده می‌کند. او به آن‌ها این امکان را می‌دهد که در واپسین دم حیات، یک خاطره‌ی خاص و تعیین‌کننده از زندگی‌شان را دوباره تجربه کنند. رمان «فانوس خاطرات گم‌شده» در بستر سبکی نوشته شده که بیش از هر چیز به رئالیسم جادویی شباهت دارد؛ سبکی محبوب در ادبیات و هنر ژاپن که هنرمندان بسیاری از آن در مدیوم‌های مختلف بهره گرفته‌اند. همین ویژگی، اثر را از یک داستان ساده به روایتی فلسفی و شاعرانه بدل کرده است. این کتاب بارها به زبان‌های گوناگون ترجمه شده و مورد تحسین منتقدان و استقبال خوانندگان در سراسر جهان قرار گرفته است؛ استقبالی که نشان‌دهنده‌ی جهانی بودن دغدغه‌ی آن است: بازاندیشی در معنای مرگ و انتخاب لحظه‌ای که بیش از همه، زیستن را برای انسان معنا می‌بخشد.