کتاب ساز شکسته اثر آکیرا میزوبایاشی، ترجمه محمد مهدی شجاعی، انتشارات برج

مواجهه با شکستن سازها، سازهای شکسته و نیز انسان‌های سازشکسته برای ما مردم ایران امر تازه‌ای نیست. با این حال، ماجرای «ساز شکسته» نوشته‌ی «آکیرا میزوبایاشی» تفاوت‌های آشکاری با تجربه‌های تاریخی ما از سازهای شکسته دارد. پس از دوران میجی، خداپنداری امپراتوری ژاپن با شتابی بی‌وقفه تلاش می‌کرد تمام جهان را زیر یک سقف گرد آورد و هشت‌گوشه‌ی هستی را زیر سلطه‌ی امپراتوری شینتویی درآورد. نتیجه‌ی این تفکر، گسترش نظامی‌گری ژاپن و اشغال سرزمین‌هایی چون منچوری، فیلیپین و کره بود. در بطن جامعه نیز حکومت پلیسی، با تشکیل گروه‌هایی از مردم ظاهراً عادی به نام «توناریگومی»، چهره‌ی درونی این نظام را نمایان می‌کرد. همین عوامل دست به دست هم داد و ژاپن دهه‌های ۲۰ و ۳۰ میلادی تا سال ۱۹۴۵ را به یکی از هراسناک‌ترین و خون‌ریزترین حکومت‌های تاریخ بدل ساخت. رمان «ساز شکسته» در دل همین سال‌های تیره و خوفناک پایانی دهه‌ی ۱۹۳۰ روایت می‌شود. داستان درباره‌ی ویولونیستی ناکام است که همراه با دوستان نوازنده‌اش به خیانت متهم می‌شود و سرنوشت او جز ساز شکسته و فقدان آن، چیزی برای پسرش «رئی» باقی نمی‌گذارد. میزوبایاشی، که خود تجربه‌ی بریدن از زادگاه و زبان خویش را پشت‌سر گذاشته، در این کتاب روایتگر جوانی عزادار و سوگوار است؛ جوانی که میان اندوه فقدان عزیز، صدای برجای‌مانده‌ی ویولون و گسست از تمامی پیشینه و فرهنگ زادبودمش سرگردان است. این تردید و سرگشتگی که از دل یک ساز شکسته برخاسته، چنان پردوام و عمیق است که گویی تا ابد ادامه خواهد داشت.