کتاب شاهد عینی اثر پیتر برک، ترجمه اشکان صالحی، انتشارات بان

تصاویر همواره از مهم‌ترین اسناد برای واکاوی و بازخوانی تاریخ به شمار آمده‌اند. آن‌ها قادرند گذشته را پیش روی ما حاضر کنند و وقایع دور را به‌شکلی عینی به نمایش بگذارند. امروزه نیز نقش تصاویر در علوم مختلف پررنگ‌تر شده است؛ برای نمونه، عکس‌های پلیس از صحنه‌های جنایت به‌طور مکرر به‌عنوان مدرک قضایی مورد استفاده قرار می‌گیرند و سارقان بانک با ویدئوهای ضبط‌شده ردیابی و شناسایی می‌شوند. با این‌حال، روشن است که بهره‌برداری از تصاویر به‌عنوان سند، مسائل و چالش‌های متعددی به‌وجود آورده است. تصاویر، صرفاً شاهدانی خاموش‌اند و ترجمه و تبیین شهادت آن‌ها از طریق کلمات کاری دشوار و پیچیده است. همین موضوع زمینه‌ساز نگارش این کتاب شده است؛ اثری که به بررسی کارکرد انواع مختلف تصویر به‌عنوان آن‌چه حقوق‌دانان «شواهد محکمه‌پسند» می‌نامند، در حوزه‌های گوناگون تاریخ می‌پردازد. پیتر برک در این کتاب، روش‌های سنتی مورخان هنر در تحلیل و تفسیر تصاویر را شرح داده و آن‌ها را به دلیل ناتوانی در پرداختن به لایه‌های عمیق‌تر و پیچیدگی‌های بصری ناکافی می‌داند. به اعتقاد نویسنده، تصویر نباید تنها بازتاب‌دهنده زمان و مکان تولیدش دانسته شود، بلکه باید آن را امتداد فضای اجتماعی و اقتصادی عصر آفرینش آن تلقی کرد. این کتاب تنها به عکس‌ها بسنده نکرده و به سراغ رسانه‌های بصری دیگری چون فیلم‌ها، پوسترهای تبلیغاتی، کاریکاتورها و حتی نقشه‌ها نیز رفته است. به همین دلیل می‌توان آن را منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه‌های هنر، تاریخ، حقوق و علوم اجتماعی دانست؛ اثری که راه تازه‌ای برای درک و تحلیل اسناد تصویری در بسترهای تاریخی و اجتماعی مختلف می‌گشاید.