کتاب بیلیارد در ساعت نه‌و‌نیم اثر هاینریش بل، ترجمه کیکاووس جهانداری، انتشارات ماهی

رمان «بیلیارد در ساعت نه و نیم» اثری از هاینریش بل است که نخستین بار در سال ۱۹۵۹ منتشر شد. ماجرای این کتاب تنها در یک روز، یعنی ۶ سپتامبر ۱۹۵۸، رخ می‌دهد؛ اما نویسنده با بهره‌گیری از فلش‌بک و بازگویی خاطرات شخصیت‌ها، داستان را به گذشته‌های دور نیز پیوند می‌زند و لایه‌های عمیق‌تری از روایت را آشکار می‌سازد. مضمون اصلی رمان، بازتاب مخالفت آشکار و صریح هاینریش بل با فاشیسم و ویرانی‌های جنگ است. او این موضوع را در قالب سرگذشت تکان‌دهنده‌ی «رابرت فامل» به تصویر می‌کشد؛ شخصیتی که با وجود داشتن باورهای ضدنازی، در جریان جنگ جهانی دوم ناچار می‌شود فرماندهی بخشی از نیروهای آلمانی در حال عقب‌نشینی را بر عهده بگیرد. فامل پس از پایان جنگ، در تلاشی برای بازسازی زندگی از دست‌رفته‌ی خود، به برنامه‌ای سخت‌گیرانه و منظم روی می‌آورد که یکی از مهم‌ترین اجزای آن، بازی روزانه‌ی بیلیارد است. این نظم مکانیکی و دقیق برای او حکم پناهگاهی دارد تا بتواند واقعیت‌های تلخ گذشته را انکار کند. اما زمانی که یک دوست قدیمی این برنامه‌ی روزمره را مختل می‌کند، فامل ناگزیر می‌شود با خاطرات سرکوب‌شده و زخم‌های شخصی و جمعی گذشته رویارو شود. این رمان، نه تنها بازتابی از بحران‌های فردی یک انسان پس از جنگ است، بلکه تصویری ژرف از حافظه‌ی تاریخی و ردپای فاشیسم در زندگی نسل‌های مختلف ارائه می‌دهد.