کتاب خروج اضطراری اثر اینیاتسیو سیلونه، ترجمه مهدی سحابی، انتشارات ماهی

کتاب «خروج اضطراری» اثری برجسته از اینیاتسیو سیلونه، نویسنده نامدار ایتالیایی، است که نخستین‌بار در سال ۱۹۶۵ منتشر شد. این اثر نقطه عطفی در کارنامه سیلونه به شمار می‌آید و جایگاه او را در ادبیات ایتالیا تثبیت کرد. با این حال، در کشور خود به دلیل مسائل ایدئولوژیک همواره نادیده گرفته شده و حتی انکار گردیده است؛ برخلاف بسیاری از کشورهای غربی که از آثار او استقبال و قدردانی فراوان کرده‌اند. کتاب «خروج اضطراری» ترکیبی از داستان‌های زندگینامه‌ای و بازتاب‌های شخصی سیلونه است که گاه حالتی غیر‌داستانی و گزارش‌گونه به خود می‌گیرد. این کتاب در اصل از دو بخش تشکیل شده است: در بخش نخست، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه نویسنده ارائه می‌شود و در بخش دوم، متنی شبیه مقاله‌ای سیاسی آمده است که دیدگاهی انتقادی نسبت به شرایط اجتماعی و معاصر زمان نویسنده دارد. یکی از روایت‌های ماندگار کتاب به دوران کودکی سیلونه بازمی‌گردد. او روزی پدرش را در کار مزارع همراهی می‌کند. پدر، هنگام کار متوجه می‌شود که سیگارهای مورد علاقه‌اش را همراه ندارد و مقداری پول به پسرش می‌دهد تا از رهگذران توتون تهیه کند. در این میان، سیلونه کودک با مردی فقیر اما مغرور روبه‌رو می‌شود. با وجود اصرار کودک، آن مرد حاضر نمی‌شود چیزی در برابر پول بفروشد؛ بلکه نیمه‌سیگار خود را با سخاوت در اختیار او می‌گذارد، بی‌آنکه در عوض چیزی بخواهد. مدتی بعد، پدر و پسر در خیابان مردی را می‌بینند که به جرم سرقت دستگیر شده است. همان مرد فقیر که پیش‌تر با ژست انسانی و همبستگی خاص خود در ذهن کودک نقش بسته بود، اکنون به‌عنوان یک «مجرم» شناخته می‌شود. تجربه مواجهه دوباره با او، تصویری متناقض و پرمعنا از واقعیت جامعه در ذهن سیلونه شکل می‌دهد. در ادامه، پدر و پسر تصمیم می‌گیرند با احترام و یادآوری آن لحظه انسانی، با هدیه‌ بردن سیگار برگ به دیدار او بروند. «خروج اضطراری» تنها یک اثر ادبی ساده نیست؛ بلکه ترکیبی از خاطره، داستان کوتاه و تحلیل انتقادی است که جنبه‌های متفاوتی از اندیشه و جهان‌بینی اینیاتسیو سیلونه را آشکار می‌سازد.