کتاب در اعماق آب اثر پیتر کوریس، ترجمه فریدالدین سلیمانی (1368)، انتشارات قطره

رمان «در اعماق آب» نوشته‌ی پیتر کوریس، نویسنده‌ی سرشناس ادبیات جنایی استرالیا، در سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹ میلادی) منتشر شد و سی‌و‌چهارمین عنوان از مجموعه‌ی بلند داستان‌های «کلیف هاردی» را تشکیل می‌دهد. پیتر کوریس با پیشینه‌ای در روزنامه‌نگاری و تدریس دانشگاهی، از دهه‌ی ۱۹۸۰ میلادی با خلق شخصیت «کلیف هاردی»، کارآگاه خصوصی مشهور خود، بنیان‌گذار گونه‌ای از نوآر بومی در ادبیات معاصر استرالیا شد. او تا پایان عمرش در سال ۲۰۱۸، با نگارش نزدیک به چهل جلد از این مجموعه، تصویری ماندگار و در حال دگرگونی از جامعه‌ی استرالیا را به خوانندگان ارائه کرد. رمان «در اعماق آب» یکی از برجسته‌ترین آثار این مجموعه به‌شمار می‌رود. این اثر در سال انتشارش توانست جایزه‌ی معتبر «ند کلی» را برای بهترین رمان جنایی از آن خود کند و تحسین گسترده‌ی منتقدان و مخاطبان را برانگیزد. داستان در شهر زنده، پیچیده و پرابهام سیدنی روی می‌دهد؛ شهری که در روایت کوریس، به صحنه‌ی بازنمایی توطئه‌ها و فسادهای شرکتی بدل می‌شود. «کلیف هاردی» این‌بار پس از عمل جراحی قلب در ایالات متحده و در حالی‌که ظاهراً در آستانه‌ی بازنشستگی قرار دارد، بنا به درخواست پرستاری به نام «مارگارت»، مأمور می‌شود پدر گمشده‌ی او را که زمین‌شناس برجسته‌ای است، پیدا کند. این جستجو، که ابتدا شخصی به‌نظر می‌رسد، به‌تدریج به شبکه‌ای از فساد دولتی، دسیسه‌های اقتصادی و بحران‌های زیست‌محیطی گره می‌خورد. محور اصلی پرونده، طرح توسعه‌ی یک آبخوان بزرگ در حومه‌ی سیدنی است؛ جایی که منافع میلیاردی شرکت‌های بزرگ در خطر قرار گرفته‌اند. هاردی در این ماجرا با همراهی دخترش «مگان» و همکار قدیمی‌اش «هنک بچلر»، وارد مسیری پرفشار و فرساینده می‌شود؛ مبارزه‌ای که در آن، صداقت فردی در برابر بی‌اخلاقی سیستماتیک آزموده می‌شود. رمان در قالب نوآر و با لحنی تلخ، واقع‌گرایانه و آمیخته با فرسودگی جسمی و اخلاقی نوشته شده است. نثر پیتر کوریس موجز، قاطع و هم‌زمان سرشار از وقار درونی است؛ ویژگی‌ای که از ترکیب تجربه‌ی روزنامه‌نگاری و تاریخ‌نگاری با تسلط او بر سازوکارهای تعلیق و روایت ماجراجویانه حاصل می‌شود. او در توصیف فضاهای شهری مهارت چشمگیری دارد؛ از خیابان‌های آفتاب‌زده‌ی ساحلی و دفاتر خاکستری شرکت‌های چندملیتی گرفته تا خانه‌های نیمه‌متروکه‌ای که در آن خاطرات دفن‌شده و رازهای مردگان جان می‌گیرند. درون‌مایه‌های اصلی کتاب، همانند سایر آثار این نویسنده، بر مفاهیمی چون پیری و فرسودگی، بحران هویت حرفه‌ای، تنهایی کارآگاه، تهدیدات محیط‌زیستی و فساد ساختاری در نظام سیاسی متمرکز است. در شخصیت‌پردازی، کوریس رویکردی رئالیستی در پیش گرفته است. «کلیف هاردی» قهرمانی است شکست‌خورده اما وفادار که هرچند آسیب‌پذیرتر از همیشه ظاهر می‌شود، همچنان در پیگیری حقیقت استوار می‌ماند. «مارگارت» نماینده‌ی نسلی جوان‌تر است که هنوز به صداقت و عاطفه باور دارد، و «مگان» و «هنک» نقش صداهایی از آینده و نشانه‌های تغییر در ساختار کهنه‌ی کارآگاهی را برعهده دارند. شخصیت‌های منفی رمان نیز نه تجسم شر فردی، بلکه نماد ساختارهای فاسد قدرت‌اند؛ رویکردی که فضای اثر را به سمت نقد اجتماعی سوق می‌دهد. ترکیب فضای تیره و پرتعلیق اثر با جزئیات مستند و تحلیل روانی دقیق شخصیت‌ها، «در اعماق آب» را فراتر از یک تریلر جنایی معمولی قرار می‌دهد. این رمان پرسشی بنیادین پیش می‌کشد: ارزش صداقت در جهانی که برای آن پاداشی نمی‌شناسد، چیست؟ منتقدان و خوانندگان، ریتم آرام اما پیوسته‌ی روایت، پرداخت واقعی شخصیت‌ها و بازنمایی دقیق اقلیم و بافت اجتماعی سیدنی را از برجسته‌ترین ویژگی‌های اثر دانسته‌اند. پیتر کوریس در این رمان نیز مانند همیشه، داستانی از دل جامعه روایت می‌کند؛ بی‌ادعا اما تأثیرگذار، پرتنش اما انسانی. روایتی از شهری مدرن که در آن، جرم و اخلاق، زندگی و سایه‌هایش به هم تنیده‌اند. «در اعماق آب» گرچه جزئی از مجموعه‌ای بلند است، اما با ساختار مستقل و ظرافت دراماتیک خود، اثری کامل و خواندنی به‌شمار می‌آید؛ رمانی که نه‌تنها با تعلیق و رمزگشایی، خواننده را سرگرم می‌سازد، بلکه در لایه‌های عمیق‌تر خود، پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی فرد، اجتماع و مرزهای حقیقت در جهان معاصر مطرح می‌کند.