کتاب میکل آنژ اثر باربارا ای سامرویل، ترجمه شیوا مقانلو، انتشارات ققنوس

کتاب «میکل آنژ» نوشته‌ی باربارا ای. سامرویل، همان‌طور که از نامش پیداست، زندگی‌نامه‌ای جامع و دقیق از زندگی، آثار و فعالیت‌های هنرمند بزرگ ایتالیایی، میکل آنژ، ارائه می‌دهد. میکل آنژ نقاش، پیکرتراش و معمار نامدار قرون پانزدهم و شانزدهم میلادی است؛ دوران درخشان و شگفت‌انگیز رنسانس که نقطه‌ی عطفی در تاریخ هنر و اندیشه‌ی بشر به شمار می‌رود. میکل آنژ زاده‌ی شهر فلورانس است؛ شهری که خود مهد جنبش رنسانس محسوب می‌شود. او را هم‌سطح با هنرمند بزرگ دیگر این شهر، لئوناردو داوینچی، می‌دانند؛ دو نابغه‌ای که تأثیر آن‌ها بر دنیای هنر جهانی و جاودانه است. واژه‌ی «رنسانس» در اصل ریشه‌ای لاتین دارد و به معنای «تولد دوباره» است. در قرن چهاردهم میلادی، این جنبش فرهنگی بزرگ آغاز شد و در عرصه‌های گوناگون از هنر و علم گرفته تا ادبیات، تحولی بنیادین پدید آورد. در این دوران، انسان و ارزش‌های انسانی در مرکز توجه قرار گرفتند و باورها و سنت‌های دینی جای خود را به روح تازه‌ی انسانی دادند. رنسانس تا حدود قرن هفدهم میلادی ادامه یافت و زمینه‌ساز پیدایش اندیشه‌های نو و آفرینش آثار جاودانه شد. میکل آنژ خود را بیش از هر چیز پیکرتراش می‌دانست و از این هنر عمیقاً لذت می‌برد، اما نقاشی نیز بخش مهمی از زندگی هنری او را تشکیل می‌دهد. شهرت او بیش از همه به سبب نقاشی‌های شگفت‌انگیز سقف نمازخانه‌ی سیستین در واتیکان است؛ اثری که اجرای آن چهار سال به طول انجامید و میکل آنژ با تلاش طاقت‌فرسا و رنج فراوان توانست آن را به کمال برساند. نخستین فصل کتاب «میکل آنژ» به شرح ماجرای خلق این اثر اختصاص دارد و باربارا ای. سامرویل در توصیف آن چنان دقیق و زنده می‌نویسد که خواننده خود را در فضای کارگاه هنرمند احساس می‌کند. افزون بر پیکرتراشی و نقاشی، میکل آنژ در معماری نیز توانایی چشمگیری داشت و طرح چندین عمارت و میدان عمومی را طراحی کرد. از میان آثار برجسته‌ی او می‌توان به دو شاهکار جاودانه، مجسمه‌ی «سوگ حضرت مریم» و مجسمه‌ی «داود»، اشاره کرد که هر دو از سنگ‌های یک‌تکه‌ی مرمر تراشیده شده‌اند؛ آثاری که چنان زنده و پرروح‌اند که بیننده را شگفت‌زده می‌کنند. در بخشی از کتاب که به دوران رنسانس اختصاص دارد، نویسنده زندگی و فعالیت‌های هنری میکل آنژ را در نه فصل بررسی کرده و ضمن روایت زمانه‌ی او، به معرفی برخی از آثار و پشت‌پرده‌ی خلق آن‌ها پرداخته است. در فصل دیگری با عنوان «گاه‌شمار»، رویدادهای مهم زندگی میکل آنژ با ذکر تاریخ به ترتیب زمان ارائه شده‌اند. کتاب «میکل آنژ» اثر باربارا ای. سامرویل منبعی ارزشمند و خواندنی برای شناخت آسان و دقیق زندگی و هنر این نابغه‌ی بی‌همتای رنسانس است. مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان هنر، تاریخ هنر و فرهنگ رنسانس توصیه می‌شود.