کتاب خداحافظ گاری کوپر اثر رومن گاری، ترجمه سروش حبیبی، انتشارات نیلوفر

«هر چیز حدی دارد، حتی تصمیم انسان برای کلنجار رفتن با واقعیت‌ها. وقتی آدم به آن حد برسد، دیگر کاری از دستش برنمی‌آید و واقعیت‌ها باید بروند و دیگری را برای درگیری پیدا کنند.» رمان «خداحافظ گاری کوپر» اثر فلسفی و سیاسی نویسنده‌ فرانسوی «رومن گاری»، بازتابی از واماندگی انسانِ معاصر در برابر جهان مدرن، سیاست‌زدگی، ریاکاری و تبعیض است. محور اصلی داستان، میل به گریز از دنیایی آلوده و دروغین است که انسان را از خود و از آزادی واقعی دور می‌کند. این کتاب روایتگر زندگی جوانی ۲۱ ساله به نام «لِنی» است؛ پسری آمریکایی که از جنگ، سیاست و نفاق دنیای مدرن بیزار است. او به‌دلیل امتناع از شرکت در جنگ ویتنام، وطن و تمام تناقض‌های سیاسی و اجتماعی آن را ترک می‌کند و به کوهستان‌های سوییس، نزد دوست روشنفکرش «باگ» پناه می‌برد. لنی در این سفر، تنها یادگارش از گذشته را با خود دارد؛ عکسی از بازیگر محبوبش «گاری کوپر» که همواره در جیب نگه می‌دارد. هر بار که به آن می‌نگرد، بارقه‌ای از امید در دل او زنده می‌شود و در دل تاریکیِ دنیای اطراف، اندک نوری در وجودش می‌تابد. او با شعار همیشگی خود، «رهایی از همه تعلقات»، زندگی تازه‌ای را آغاز می‌کند؛ اما این آزادیِ ظاهری دیری پایدار نمی‌ماند. اندیشه‌ها و باورهایی که سال‌ها در ذهنش ساخته بود، در برخورد با عشقی نو، آرام‌آرام رنگ می‌بازند و تعارض میان عقل و احساس، او را به چالش می‌کشد. در رمان «خداحافظ گاری کوپر» زبان نویسنده تند، گزنده و سرشار از لحنی انتقادی است. نگاه رومن گاری نسبت به سیاست، دولت‌ها و جنگ‌ها در سراسر کتاب جریان دارد، اما در فصل نخست، این نگاه به‌مراتب صریح‌تر و تندتر جلوه می‌کند. او با نیشخندی طنازانه همه را هدف می‌گیرد؛ از آمریکا، فرانسه، سوییس و کوبا گرفته تا مفهوم عشق، دین، سوسیالیسم، ایدئولوژی‌ها، لنین، کامو، پلیس و سیاستمداران. هیچ‌کس از تیر نقد در امان نمی‌ماند. حتی جنگ ویتنام، که در آن زمان رخدادی داغ بود، هم‌زمان با طرفداران و مخالفانش به سخره گرفته می‌شود. این اثر در دهه‌ ۱۹۶۰ میلادی، دوره‌ای که آمریکا درگیر جنگ ویتنام بود، منتشر شد. هم‌زمان با اعتراضات گسترده جوانان، روشنفکران و گروه‌های اجتماعی مختلف علیه سیاست‌های آمریکا، داستان «لنی» همانند آینه‌ای از احساسات نسل سرخورده‌ی آن دوران بازتاب یافت. همین همدلی و شباهت حسی باعث شد این رمان در میان جوانان آن دهه با استقبال چشمگیری روبه‌رو شود. عنوان «خداحافظ گاری کوپر» اشاره‌ای نمادین به افولِ تصویر قهرمان بی‌نقص و جسوری دارد که سینمای آمریکا سال‌ها پرورانده بود؛ قهرمانی که دیگر در عصر جدید کارایی ندارد. این رمان با نثر هوشمندانه، سرشار از طنزی ظریف و جملاتی تأمل‌برانگیز درباره زندگی انسان معاصر است. «رومن گاری» با زبانی شاعرانه و پرکشش، پرسش‌هایی بنیادین درباره معنا، آزادی و انسانیت را پیش روی خواننده می‌گذارد؛ تا آنجا که بسیاری، او را هم‌سنگ نویسنده بزرگ فرانسوی «سلین» دانسته‌اند.